Tổ Nghề Phong Thủy: Lịch Sử Và 7 Bậc Thầy Địa Lý Nổi Tiếng

Người làm nghề nào cũng cần biết gốc nghề của mình. Bài viết này chia sẻ về quá trình hình thành khoa địa lý phong thủy, con đường bộ môn này du nhập vào Việt Nam, và những bậc thầy được hậu thế xem là tổ nghề.

Khoa địa lý phong thủy hình thành như thế nào?

Thời Hạ, Thương, Chu. Đây là giai đoạn sơ khai. Lúc này người ta mới chỉ biết bói quẻ chọn đất — chọn nơi dựng nhà, dựng ấp bằng cách xem quẻ, chưa thành một hệ thống lý thuyết.

Thời Tần, Hán. Bộ môn bắt đầu được gọi là kham dư — tức là xem thêm cả về thiên văn, không chỉ nhìn đất mà còn nhìn trời.

Thời Tấn. Đây là bước ngoặt lớn nhất. Trước khi có Quách Phác, môn này còn rời rạc, mỗi người một kiểu. Chính ông là người hệ thống hóa và giải thích thuật phong thủy, giúp người đời sau tường tận hơn. Vì vậy Quách Phác được hậu thế tôn là ông tổ của thuật phong thủy.

Thời Minh. Đến giai đoạn này, Tưởng Bình Giai (tức Tưởng Đại Hồng) đưa ra một luận điểm rất đáng suy ngẫm: sinh khí và tụ khí tạo nên diện mạo cảnh quan và môi trường khiến con người thấy thoải mái trong cuộc sống — bởi có nó, con người mới "có hồn".

Câu này tóm gọn tinh thần của phong thủy: không phải bùa chú, mà là làm cho nơi ở nuôi dưỡng được con người.

Phong thủy du nhập vào Việt Nam

Thời Đinh, Lê (thế kỷ X). Ban đầu, phong thủy vào nước ta còn phổ biến hạn chế — chủ yếu dùng trong việc xây dựng đình, chùa, đền, miếu và mồ mả.

Thời Lý. Dấu ấn rõ nhất nằm trong Chiếu dời đô của vua Lý Thái Tổ, khi ngài nhận định về vùng đất Thăng Long: nơi đây là trung tâm của trời đất, được thế rồng bay hổ ngồi, đúng điểm kết tụ của bốn phương Đông, Tây, Nam, Bắc.

Đây là một áng văn phong thủy đúng nghĩa, cho thấy bộ môn này đã được vận dụng ở tầm quốc gia từ rất sớm.

Thời Lê. Nước ta có thầy địa lý Tả Ao, tinh thông phong thủy không kém gì Quách Phác đời Tấn của Trung Quốc. Sau Tả Ao còn có tiến sĩ Hòa Chính, người từng sang nước bạn học hỏi thuật xem tướng đất để dùng vào việc cất nhà và an táng.

Bảy bậc thầy phong thủy, địa lý

1. Quản Lộ

Thuật sĩ sống ở tỉnh Sơn Đông, thời cuối Đông Hán và Tam Quốc (209 – 256). Quản Lộ giỏi cả âm trạch và dương trạch — âm trạch là coi phần mồ mả, dương trạch là coi thế đất dựng nhà.

2. Quách Phác

Tự Cảnh Đôn, người Hà Đông (nay thuộc tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc), sinh vào thời nhà Tấn (276 – 324).

Người đời mô tả về ông: "Quách Phác hiểu biết bao la, biết thiên văn, địa lý, quy thủ long đồ, hào tượng sấm vĩ — là những môn coi bói bằng mu rùa, quẻ, thẻ, lời sấm truyền — yên mộ lo nhà ở, không có gì không tinh thâm…"

Ông chính là người được tôn làm tổ nghề phong thủy.

3. Dương Quân Tùng

Tên húy là Ích, tự Thúc Mậu, còn Quân Tùng là biệt hiệu. Người Quảng Đông, sống vào đời nhà Đường. Ông nổi tiếng về coi thiên văn, xem địa lý và tế lễ, và được xem là một trong những người đặt nền cho phái Loan Đầu.

4. Lại Văn Tuấn

Tự Thái Tố, người huyện Xử Châu, từng làm quan tại tỉnh Phúc Kiến, sống vào thời Tống. Ở Phúc Kiến, Lại Văn Tuấn nổi tiếng về xem địa lý.

5. Lưu Cơ

Sống 1311 – 1375, tự Bá Ôn, người Thanh Điền tỉnh Triết Giang. Ông đậu tiến sĩ dưới triều Nguyên Thuận Đế.

Khi Chu Nguyên Chương khởi binh, Lưu Cơ dâng 18 kế sách nên được họ Chu trọng dụng. Ông là một trong những nhân vật hiếm hoi vừa là quân sư chính trị, vừa tinh thông thuật số.

6. Trần Đoàn

Còn có tên gọi Trần Chuyển, tự Đồ Nam, biệt hiệu Hi Di, người tỉnh An Huy. Ông sống từ cuối Đường qua thời Ngũ Đại đến đầu Tống (mất năm 989).

Đây là cái tên nhiều người từng nghe, vì Trần Đoàn được ca tụng rất nhiều trong ngành lý số qua thuật xem Tử Vi và Hà Lạc. Ông còn là nhà nhân tướng học uyên bác và là người xem tướng địa (xem đất đai nhà cửa).

7. Tả Ao — đời Lê, Việt Nam

Tên thật là Nguyễn Đức Huyên, người làng Tả Ao, huyện Nghi Xuân, tỉnh Hà Tĩnh. Ông có tên tuổi vào thời vua Lê chúa Trịnh.

Điều đáng quý nhất ở Tả Ao là: ông học được khoa địa lý chính thống từ Trung Quốc, nhưng đem về nước nghiên cứu lại cho phù hợp với phong thổ và nhân văn Việt Nam, từ đó phát huy môn phong thủy theo tính cách riêng của mình.

Đó cũng là bài học cho người làm nghề hôm nay: học từ gốc, nhưng phải ứng dụng vào đúng đất và đúng người của mình.

Câu hỏi thường gặp

Ai là tổ nghề phong thủy?

Quách Phác (276 – 324), người đời Tấn, được hậu thế tôn là ông tổ của thuật phong thủy — vì ông là người hệ thống hóa và giải thích bộ môn vốn còn rời rạc trước đó.

Phong thủy có từ thời nào?

Từ đời Hạ, Thương, Chu, khi người ta bói quẻ chọn đất. Đến đời Tần, Hán mới gọi là kham dư và xem thêm về thiên văn.

Phong thủy vào Việt Nam từ khi nào?

Từ thời Đinh, Lê (thế kỷ X), ban đầu chỉ dùng hạn chế trong việc xây đình, chùa, đền, miếu và mồ mả.

Tả Ao là ai?

Là thầy địa lý nổi tiếng nhất của Việt Nam, tên thật Nguyễn Đức Huyên, người làng Tả Ao, huyện Nghi Xuân, Hà Tĩnh, sống thời Lê – Trịnh. Ông được ví ngang với Quách Phác của Trung Quốc.

Âm trạch và dương trạch khác nhau thế nào?

Âm trạch là phần xem mồ mả, phần mộ của người đã khuất. Dương trạch là phần xem thế đất và nhà ở của người sống.

Lời kết

Biết gốc nghề để hiểu rằng phong thủy không phải là chuyện bùa phép, mà là một khoa học ứng dụng về đất, về khí và về con người — được bồi đắp qua hàng nghìn năm bởi những người vừa tinh thông thuật số, vừa hiểu đạo lý.

Và như bài học của cụ Tả Ao: học được từ đâu không quan trọng bằng việc ứng dụng vào đúng phong thổ và con người của mình.

Chia sẻ bởi Phong Thủy Nguyễn Gia Phát